فرهنگنامه کودک و نوجوان Reviewed by Momizat on . شورای کتاب کودک در سال ۱۳۵۸ کار تدوین دانش‌نامه‌ای را آغاز کرد که مختص سنین ۱۰ تا ۱۶ سال بوده و بتواند سئوالات آن‌ها را درباره مسائل مختلف جوابگو باشد. این کار شورای کتاب کودک در سال ۱۳۵۸ کار تدوین دانش‌نامه‌ای را آغاز کرد که مختص سنین ۱۰ تا ۱۶ سال بوده و بتواند سئوالات آن‌ها را درباره مسائل مختلف جوابگو باشد. این کار Rating:
شما اینجا هستید: خانه » فرهنگنامه » فرهنگنامه کودک و نوجوان

فرهنگنامه کودک و نوجوان


شورای کتاب کودک در سال ۱۳۵۸ کار تدوین دانش‌نامه‌ای را آغاز کرد که مختص سنین ۱۰ تا ۱۶ سال بوده و بتواند سئوالات آن‌ها را درباره مسائل مختلف جوابگو باشد. این کار سبب به وجود آمدن شرکتی سهامی عام به نام «شرکت تهیه و نشر فرهنگنامه کودکان و نوجوانان» در سال ۱۳۶۶ شد تا تولید و توزیع انتشار این کتاب را به عهده گیرد. چیزی حدود ۴۰۰ نویسنده، ویراستار و مترجم، با دستیارها و نقاش‌ها و نقشه کش‌ها و بسیاری دیگر، به همراهی شورای کتاب کودک و جمعی از ناشران و فعالان کار کتاب و نشر، گرد هم آمدند و کار تولید کتاب آغاز شد.[۱] این فرهنگنامه که حاوی ۵۰۰۰ مدخل است در ۲۴ جلد طراحی شده و تاکنون ۱۳ جلد از آن منتشر شده‌است.[۲] فرهنگنامه کودکان و نوجوانان، نخستین کتاب مرجعی است که به زبان فارسی، همراه با تصویر، برای کودکان و نوجوانان، تالیف شده‌است.[۳] فهرست مندرجات [نهفتن] ۱ تاریخچه ۱.۱ هدف ۱.۲ گام نخست ۱.۳ گام دوم ۱.۴ نخستین سازمان اجرایی ۱.۵ مشاوران ۱.۶ نخستین شواری اجرایی و دبیر اجرایی ۱.۷ نخستین جلد فرهنگنامه ۲ ویژگی‌های فرهنگنامه ۳ جایزه‎ها ۴ جستارهای وابسته ۵ منابع ۶ پیوند به بیرون تاریخچه شورای کتاب کودک از نخستین همایش شورا در سال ۱۳۴۲، تالیف و انتشار فرهنگنامه‎ای برای کودکان و نوجوانان ایرانی را به عنوان یکی از ضرورتهای اساسی جامعه ما مطرح کرده‌است. به همین سبب، با بهره‎گیری از تجربه‎های گرانبهای پیشگامان دائره المعارف نویسی در ایران و با برخورداری از تجربه‎های گروهی دانش‎پژوهان و کارشناسان و با تکیه بر کار داوطبانه ونیز‎ دریافت هدیه‎ای مناسب که سرمایه نخستین این گام بلند بود، در پاییز سال ۱۳۵۸ کار تهیه و تدوین فرهنگنامه کودکان و نوجوانان را آغاز کرد. هدف هدف شورا پدیدآوردن فرهنگنامه‎ای برای کودکان و نوجوانان ایرانی بود

که منبعی معتبر و موثق برای دستیابی به آگاهی‌های درست و مستند با دیدگاهی علمی، مردمی و با الهام از تاریخ و فرهنگ ایران و منطقه باشد. گام نخست شورای کتاب کودک مطالعات اولیه برای آغاز این حرکت را به خانم‎ها : توران میرهادی، منصوره راعی، مه‎جبین مهاجر، الهه سیداحمدیان و آقای سیروس طاهباز سپرد. فرهنگنامه در آغاز کار خویش با مشاوره متخصصان موضوعی و کارشناسان آموزش و پرورش مدخل گزینی را آغاز کرد. این افراد عبارت بودند از: دکتر مهری آهی، جلال‎الدین امام جمعه، دکتر حسن انوری، دکتر موسی ایرانشهر، دکتر حشمت الله بدیعی، دکتر محمدنقی براهنی، علی بلوکباشی، دکتر مهرداد بهار، هوشنگ پورکریم، محمدکریم پیرنیا، آذر جزایری، عارف جلالی، دکتر ابوالقاسم جمشیدی، دکتر عبدالله خدایاری، بهاءالدین خرمشاهی، دکتر محمدرضا راشد محصل، منصوره راعی، دکتر محمد حسین روحانی، غزاله رئیسی، دکتر بهمن سقط چیان، دکتر علی سلطانی گردفرامرزی، الهه سیداحمدیان، رضا سیدحسینی، دکتر جعفر سیروس ضیاء، دکتر علی‎اکبر سیف، هوشنگ شریف‎زاده، دکتر هادی شفائیه، دکتر سیاوش شهشهانی، دکتر علی اشرف صادقی، میترا صحی‎زاده، سیروس طاهباز، پوراندخت طاهرپور، ساسان عشقی، نسریندخت عماد خراسانی، کامران فانی، دکتر محمدعلی فرجاد، مهندس فریدون فروتن، دکتر حبیب‎الله قاسم‎زاده، دکتر فرانک کسایی، عباس گرمان، پروین لیاقت روش، دکتر عباس ماهیار، دکتر نصرت‎الله مجتبایی، نورالله مرادی، بتول مرتاضی، دکتر رضا منصوری، مه‎جبین مهاجر، زهره میرحیدر، دکتر کیومرث ناصری، دکتر پوراندخت نوذری، محمد هدایی و دکترمرتضی هنری. گام دوم در سال ۱۳۶۰ اولین مقاله‎های آزمایشی و کتاب راهنمای نویسنده و ویراستار به کمک اولین ویراستاران فرهنگنامه نوشته شد. این گروه عبارت بودند از : توران میرهادی، ایرج جهانشاهی، هوشنگ شریف‎زاده، محمود محمودی و اسماعیل سعادت. نخستین سازمان اجرایی سازمان اجرایی فرهنگنامه در سال ۱۳۶۲ شکل گرفت. توران میرهادی دبیر اجرایی و نوش آفرین انصاری، علی بلوکباشی، علی پازوکی، ایرج جهانشاهی، عباس حری، مهربانو عنقایی و محمد هدایی، اولین اعضای گروه اجرایی فرهنگنامه کودکان و نوجوانان بودند. مشاوران گروهی از پژوهشگران و کارشناسان نیز در تهیه و پیگیری اجرای طرح فرهنگنامه مورد مشاوره قرار گرفتند، این گروه عبارت بودند از : عبدالحسین آذرنگ، مهندس نادر افشار، کریم امامی، احمد بیرشک، مهندس علی پازوکی، دکتر عباس حری، بهاءالدین خرمشاهی، دکترعبدالحسین زرین‎کوب، دکترمحمدرضا شفیعی‎کدکنی، ‎ دکتر سید جعفر شهیدی، ثریا قزل‎ایاغ، دکتر مهدی محقق، عباس یمینی ‎شریف و دکتر غلامحسین ‎یوسفی. نخستین شواری اجرایی و دبیر اجرایی در سال ۱۳۶۸ طبق مصوبه هیات مدیره شورای کتاب کودک، فرهنگنامه دارای سازمانی مستقل شد که زیر نظر دبیر اجرایی و شورای اجرایی و شورای ویراستاران کار تالیف فرهنگنامه را پیش برد. اعضای اولین شورای اجرایی فرهنگنامه توران میرهادی(دبیراجرایی)، نوش‎آفرین‎انصاری، مهربانو عنقایی، نوشین موسوی، دکتر عباس حری، دکتر علی بلوکباشی، و علی پازوکی بودند. شورای ویراستاران نیز ایرج جهانشاهی، هوشنگ شریف‎زاده، محمود محمودی، توران میرهادی، علی پازوکی، ایران گرگین و اسفندیار معتمدی بودند. نخستین جلد فرهنگنامه در سال ۱۳۷۱ نختسین جلد فرهنگنامه به منتشر شد و از آن زمان روند تدوین فرهنگنامه همچنان ادامه دارد. اکنون نویسندگان، ویراستاران، مشاوران و همکاران بسیاری در پدید آمدن این کتاب مرجع سهیم هستند. افراد و گروه‌های یاری دهنده و سازمانها و انجمن‎های بسیاری نیز امکان ادامه فعالیت را فراهم می‎سازند. فرهنگنامه برای توانمندسازی داوطلبان همکاری با فرهنگنامه، اقدام به کارگاه‎های نویسندگی کرده‌است. در کنار این کارگاه‎ها، طی سه سال گذشته جلساتی تحت عنوان هم اندیشی به طور منظم در اولین سه شنبه هر ماه برگزار کرده‌است. این نشست‎ها به منظور تبادل تجربیات و هماهنگی‎های لازم میان متخصصان موضوعی، نویسندگان و ویراستاران فرهنگنامه انجام می‎شود. همکاران فرهنگنامه در انعکاس فعالیت‎های فرهنگنامه در مطبوعات و شناساندن آن به جامعه همواره فعال بوده‎اند.[۴] ] ویژگی‌های فرهنگنامه سنین مخاطب کتاب، نوجوان در نظرگرفته شده و علاوه بر گروهی که درباره درستی اطلاعات و متناسب بودن تصاویر نظارت می‌کنند، گروهی نیز در نظر گرفته شده تا مطالب کتاب برای سنین نوجوان نوشته شود و برای این گروه مخاطب، قابل فهم بوده و کار کردن با کتاب نیز برای آن‌ها راحت باشد. هر مطلب با توضیح مختصر و مفید و جامعی در چند خط شروع می‌شود که به نوعی تعریف مختصر و کاملی ست از تمامی توضیحات برای سنین پائین که هم با مطلب مورد نظر آشنا شوند و هم به سرعت به جواب برسند. در ادامه موضوع بسط و گسترش می‌یابد، که توضیحات تقریبا تخصصی را نیز شامل می‌شود. هم برای نوجوانانی که نیاز به توضیحات بیشتری درباره مطلب مورد نظر دارند و هم برای والدین آن‌ها تا با خواندن آن توضیحات، بتوانند آن‌ها را ساده تر توضیح دهند. تصاویر کتاب بسیار متنوع است. دیدن عکس‌ها در فهم مطلب کمک می‌کنند و توضیح کوتاه کنار عکس‌ها نیزتعریفی ست مختصر و کلی از مطلب مرتبط به آن. شکل‌ها و تصاویر و عکس‌ها و نقشه‌ها و جدول‌ها و توضیحات کنار آن‌ها، علاوه بر جذاب کردن مطالعه کتاب، نه تنها کمک زیادی به فهم مطلب می‌کنند، بلکه با
عث می‌شوند تا مخاطب، تصور دقیقی از توضیحات کتاب داشته باشد. توضیحات کتاب بسیار جامع و در عین حال مختصر است. مثلا وقتی دربارهٔ کشوری توضیح می‌دهد، نه تنها شکل پرچم، مساحت، جمعیت و نقطه جغرافیایی آن را، که اطلاعاتی ست اولیه ارائه می‌دهد، بلکه تاریخ مختصری از کشور، اقتصاد، منابع طبیعی، آب و هوا، فرهنگ، مشاهیر، آئین رسمی و آداب و رسوم آن کشور را نیز توضیح می‌دهد. مطلب «آلمان»، در ۱۱ صفحه و نزدیک به ۲۰ تصویر از خیابان‌ها، طبیعت، پرچم‌های مختلف در طول تاریخ، نقشه‌های سیاسی و طبیعی و جمعیت شناسی را شامل می‌شود. یا درتوضیح مطلب «آش»، علاوه بر تعریف چیستی آن؛ انواع، مواد مصرف شده، فرهنگ و عادات و اعتقادات مردم دربارهٔ آن، و ذکر نام مکان‌هایی که از انواع آش استفاده می‌کنند را نیز توضیح می‌دهد. فرهنگنامه کودکان و نوجوانان با تمامی ی دائره المعارف‌های منتشر شده متفاوت و از آن‌ها به مراتب برتر است. البته تا به حال دانشنامه‌ای به این وسعت برای سنین نوجوان منتشر نشده و همان تعداد محدودی نیز که موجود است، ترجمه‌اند.(مانند دائره المعارف ۲ جلدی آکسفورد)[۵] و به طور جامع: به پرسشهای گوناگون، پاسخ‌های مناسب و دقیق علمی می‌دهد. با نگرش علمی و با الهام از تاریخ و فرهنگ مردم ایران تدوین شده‌است. مقالات بسیاری در زمینه‌های گوناگون دارد. مقالات فرهنگنامه، متناسب با دانش پایه و زبان و بیان گروه سنی ۱۰ تا ۱۶ سال تدوین شده‌است. در فعالیت‌های پژوهشی یاور دانش آموزان است. فرهنگنامه با بیش از پنج هزار عنوان مقاله (مدخل) در ۲۴ جلد تدوین خواهد شد.[۶] جایزه‎ها فرهنگنامه کودکان و نوجوانان در سال ۱۳۷۷ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران شناخته شد، و در سال ۱۳۷۹ جایزه ترویج علم ایران را دریافت نمود. همچنین جایزه بهترین مقاله‌های دینی در دایره المعارفها را در سال ۱۳۸۳ دریافت کرده‌است.[۷]

درباره نویسنده

تعداد نوشته ها : 176

ارسال یک دیدگاه

انتشار: شهر پوسته ها| تمامی حقوق متعلق است به سایت محمد وب

بازگشت به بالا